سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
268
اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى)
بين فتحه و راء فاصله نباشد اعم از اينكه فتحه بر راء قبل از راء باشد همچون به ضرر يا بر غير آن نظير بمطر . اعلال و اقسام آن اعلال عبارتست از تغيير دادن حرف علّه به منظور حصول تخفيف در كلمه و آن داراى اقسامى است به اين شرح : قلب ، حذف ، اسكان . و براى آن حروفى معيّن نمودهاند كه عبارتند از الف ، واو ، ياء . قلب در بعضى موارد قلب حرفى به حرف ديگر لازمست همچون قلب واو و ياء به تاء در باب افتعال مانند اتّعد و اتّسر . برخى از احكام قلب 1 - در جائى كه قبل از واو كسره باشد آن را به ياء و اگر قبل از ياء ضمّه باشد آن را به واوقلب مىكنند مانند ميزان كه در اصل موزان بوده يا موقظ كه ميقظ بوده است . مرحوم نجم الائمه ميفرمايد : واو ساكنه در صورتى كه مدغم نبوده و ماقبلش كسره نباشد لازمست كه بياء قلب شود مانند ميقات كه رد اصل موقات بوده است . 2 - اگر واو ساكنه كه در وسط كلام واقع شده ماقبلش مضموم باشد از دو حال خارج نيست : الف - بعدش كلام با دو حرف منتهى شود . ب - بعد از آن يك حرف فقط باشد .